venres, 30 de abril de 2021

Andee Silver

Que fascinante é  -para a miña xeración- premer un botón e que aparezan letras, músicas, vídeos de acontecementos, soños, recordos, vivencias...

Somos memoria!


Ritmo das ondas na praia
brilo de prata no mar
Raios de sol nos teus ollos
eu ollei no teu ollar
Unha gaivota danzaba
facendo circos no ar
Os teus pasiños na area
namoroume o teu
andar
Teño saudade, saudade teño de ti
Teño saudade de ti, meu ben
Teño saudade de ti
O fume dun barco vello
o ceo quería pintar
Os teus cabelos voaban
fixéronme namorar
A brisa quente da area
todo facía tremar
No xeito da túa escultura
quen me dera non pensar
Teño saudade, saudade teño de ti
Teño saudade de ti, meu ben
Teño saudade de ti
Hoxe eu te lembro, meu ben
porque
teño saudade de ti
Teño saudade, saudade teño de ti
Teño saudade de ti meu ben
Teño saudade de ti

.......

Letra: Xavier Alcalá

Música: Andrés Dobarro

Arranxos, produción e gravación: Juan Pardo

Fonte de inspiración: ( “ a brisa quente da area...” “o fume dun barco vello” “ “unha gaivota danzaba”.......A  nosa -miña- praia.

E, sí, moitos anos despois decátome que a perfección da composición está no feito de que Andee Silver cante, coa súa doce voz, a canción que ela inspirou.


Rematando  abril. 2021

mércores, 14 de abril de 2021

República, República

 

Difundir a cultura non é repartir un caudal ilimitado
entre moitos, para que ninguén o goce por enteiro,
senón espertar ás almas durmidas e acrecenta-lo
número dos capaces en espiritualidade”

(Antonio Machado. Borrador do discurso de entrada na Real Academia Española. 1931)


Maio 1931


Inspirado na Institución Libre de Ensinanza ( ILE ), o Ministerio de Instrucción Pública creou, mediante decreto do 29 de maio de 1931, o Padroado das Misións Pedagóxicas.


Matinade
( I )


A Segunda República chegou a España, tal día coma hoxe, o 14 de abril do 1931.
Hai  noventa anos!

A grandeza dos seus ideais tomou xeito 45 días despois.
(nada, un lóstrego)

Aínda estaban aterrando nas institucións, máis tiñan moi claro cales eran as eivas desta pel de touro -basicamente rural-: analfabetismo, educación, coñecemento, saber, cultura...

Manuel Bartolomé Cossío (1857-1935) discípulo de Giner de los Ríos, pedagogo, historiador, foi o encargado de levar a cabo -hoxe sabémolo-, unha das máis grandes experiencias na educación popular.


Os republicanos, xente honesta, xenerosa, preocupada polo país, artellaron unha grande actividade pedagóxica, baseada en tres obxectivos :

 a) Fomento da cultura xeral, mediante a creación de bibliotecas populares -fixas e circulantes- e a organización de lecturas, conferencias públicas, exposicións...

   b)  Visitas ás escolas. Organizaban nas escolas visitas que duraban unha semana, e nas que transmitían as orientacións pedagóxicas aos mestres -sempre baseadas na pedagoxía lúdica, nas lecturas pracenteiras, nos espectáculos de teatro (monicreques).

 c) Educación cidadá, con reunións nas que se afirmaban os principios democráticos -explicándolle á xente, de vagar, o que era o Estado, como estaba formado, como se podía participar-.



Matinade
( II )

Entre 1931 e 1934, organizaron e repartiron máis de 5.000 -cinco mil!- bibliotecas por toda España.

(485 en Galicia)


Houbo servizos de Música e Gramófonos que se deixaban nos pobos e vilas.

O Cinematógrafo, tan novidoso e fascinante, que ateigaba as prazas das aldeas máis remotas.

O Museo do Pobo: as grandes obras pictóricas do Prado, copiadas fielmente, chegaban ata as parroquias máis recónditas (e con explicacións sinxelas de cada obra).

Centos de mestres, escritores, poetas, intelectuais, estudantes voluntarios, implicáronse, entusiasmados, nunha labor perfectamente organizada, que rendía contas cada ano...

(fascinante exemplaridade!)


En fin, neste 14 de abril de 2021, qué menos que reflexionar no que puido ser

(e non foi)


Saúde e República!

Segundo mércores de abril, 2021



Bibliografía:
Catálogo da Exposición 75 Aniversario das Misións Pedagóxicas.
Sociedade Estatal de Conmemoracións Culturais/Residencia de Estudantes. Madrid. 2006


domingo, 28 de marzo de 2021

A Fraga

 Dedicado a Leonor García Salido (1909-1986)

Miña avoa que, nas madrugadas da fin de semana
sempre deixaba na lareira
quente, unha taciña de leite”


Naqueles tempos de infancia feliz na tribo familiar, como imaxinar estas publicacións de hoxe en día?


O avó saía cediño cos seus veciños, mesmo parentes: o tío Daniel, o tío Evaristo, o tío Ramón, o tío Juanito...

A avoa preparáballe, para levar no morral, uns arenques e un anaco de pan. (De trigo! Na casa había forno. Cada sábado cocíase para toda a semana)

Eles limpaban e saneaban a Fraga: carreiros e camiños impecables. Polas, carabullos, follas... recollidos.

Había un comercio, baseado no que hoxe chamamos reciclaxe.

E, por suposto, “lume” era unha verba descoñecida.

Baixaban na lancha, ateigada de cortizas e refugallos, e atracaban no Areal (lembrade a feira do día Oito).

Agora que o penso, como facían para cargar a barca na Alameda -ata onde chegaban as mareas que permitían a navegación polo Eume-?

..............

Nos seráns dos sábados, mentres Leonor mesturaba auga e fariña, nunha masa que levedaba na artesa antes de converterse en pantrigo, eles xogaban ao dominó -coa xerra e as cuncas do viño da casa- e repartían os cartos, falando dos atrancos do Río: Pedra do Cabalo, Pedra do Anxeliño...

Dos pozos: pozo de Fornelos, pozo de Benito, poza das Vacas, furna dos Escapados...

Dos regatos: as Ferrerías, sempre primeiro.

Do Andarúbel: Era á Xunqueira. Coa gamela para pasar ó Outrolado, onde estaba o herbal, o monte, a caxigueira, e mesmo os restos misteriosos de dous muiños...

..............

Así que, nestes tempos virtuais, un grande pracer partillar novas e memoria.


Marzo do XXI

sábado, 13 de marzo de 2021

Melaleuca


Paseando polo Campus atopei, o outro día, un fascinante exemplar botánico que merece ser inscrito no Catálogo Galego das Árbores Senlleiras.


I
Nome exótico (ou non?): Melaleuca armillaris

Orixe grecolatino -of course-: Melas –negro-; Leukos –branco- (a oposición de cores da casca: negra no toro, branca nas pólas); armillaris: anel, braceira -pola disposición dos froitos-.


II
Dendrometría

Un grosor excepcional, para unha árbore de porte pequeno (usada nas sebes polo seu verde perenne, e facilidade de poda).


III
Bioloxía

Non hai ningún outro exemplar, de  semellante tamaño e beleza, na capital de Galicia.


IV
Estética

Marabillosa, e conmovedora, esa procura da luz nacente no leste....

(Valiosos, e discretos, eses dous soportes artificiais, que axudan -imprescindibles- na supervivencia).


V
Situación

No corazón do Campus da Universidade de Santiago, unha das grandes xoias botánicas galegas.



En Compostela. No undécimo mes da peste

mércores, 24 de febreiro de 2021

Rosalia


Vin de Santiago a Padrón
cun chover que era arroiar,
descalciña de pé e perna,
sin comer nin almorzar...”

(“Miña casiña, meu lar”. Follas Novas. 1880)




Tal día coma hoxe, naceu Rosalía.

Cumpre cento oitenta e catro anos... inmortal!

Así que, para celebralo, nada mellor que lembrala con dous poemas clásicos:

Curros Enríquez:  ... Ai dos que levan no bico un cantar 

Ramón Cabanillas: “...Dúas nais me bican e me dan arrolo”



No derradeiro mércores de febreiro...
...apertas rosalianas.


domingo, 13 de decembro de 2020

Camiñar pode cambiar a vida

“É a única persoa coa que se pode falar -(W.H.)- sobre o aspecto
sacramental do paseo. Os dous compartimos a idea de que é non só
terapéutico, senón tamén unha actividade poética que pode curar ó
mundo dos seus males...”
 
(Bruce Chatwin. Que fago eu aquí?.1991)





Lembrades como chegamos, no seu día, a Santo André de Teixido?

Foi grazas ao libro de Santiago Lamas e Alfonso Mato.

Un profundo e ameno ensaio sobre o andar, que compre ter sempre canda nós pois alimenta, axuda, informa... e resolve.

É atemporal.

(Se o vedes agora, está como imaxinades: subliñados, marca páxinas, notas ao pé...)

A cita que encabeza a bitácora de hoxe está na páx.104.

................

Werner Herzog forma parte da miña educación sentimental, polas súas películas (protagonizadas, case sempre, polo admirable Klaus Kinski: eu seguía máis -daquela- ós actores e actrices que ós directores)

Así que cando lin no xornal a reportaxe sobre a estrea dun documental que recrea a camiñada de Herzog, desde Múnic a París, en novembro do 1974, fiquei abraiado e volvín ao meu libro de cabeceira (páx.103)

“Cando lle avisaron que Lotte Eisner estaba moi enferma e temía pola súa vida, meteu nunha mochila as mínimas cousas precisas para a viaxe e, cun tempo duro de invernía, fixo a pé en vinte e seis días o camiño ata a capital francesa,durmindo en cortellos, pousadas ou casas de descoñecidos...”

.......

A fascinación vital, no século XXI, é esa.

Un rapaz, Pablo Maqueda, descobre un tesouro (ocorrido hai corenta e seis anos !) e fai un filme extraordinario... 

...coa portentosa voz do xenio -hoxe, sabemos do seu talento creativo máis aló de dirixir películas- como fío condutor.

......

E, sí, xa ando a procurar ese libro : VOM GEHEN IM EIS (Do camiñar sobre o xeo)

Paga a pena !

P.S. “... Lotte morreu unha década despois,aos 90 anos(...)

sentíase apreixada polo feitizo en que a andaina de Herzog a envolvera,que non lle permitía morrer malia a estar cansa da vida. Pediulle a Werner que tirase o feitizo para poder morrer,e dúas semanas despois de que Herzog estivese de acordo en retiralo, faleceu...”

( páx.103)


Por santa Lucía: cando mingua a noite e medra o día.
Compostela, 2020.




xoves, 26 de novembro de 2020

TURIBULUM MAGNUM

(“Fálase de péndulo simple cando o obxecto que colga é pequeno
en comparanza coa distancia ao punto de suspensión” 
 -A singular física do Botafumeiro-
 Juan R. Sanmartín
Universidade Politécnica de Madrid)




I
Introito


Cando souben que pechaba a Catedral fun correndo a tirar un par de fotos no seu interior.

Quería ilustrar unha publicación moitas veces adiada, e que -coa peste que nos invade- agora sí, ten a súa razón de ser.

Todo comezou -para min- no pasado século. Non había arañeira, nin redes sociais, nin novas tecnoloxías. Estaban os libros... e mesmo aquelas clásicas guías de Everest, alimento de turistas e viaxeiros. Información e detalles básicos para viaxar e coñecer lugares e monumentos.



II
Curiosidade

A fortuna de vivir en Compostela foi decisiva para visitar, pescudar e comprobar, in situ, o que dicían os libros.

A Catedral abre ás 7.30  e pecha ás 20.30. É unha Igrexa dedicada ao culto, polo que ten horarios de misas e actos litúrxicos... coas portas abertas.

( Non, non hai que pagar entrada)

Así que alí  me tendes -si, houbo algún día que madruguei para entrar cediño: impagable!- esculcando polo deambulatorio, parándome no cruceiro ... e saíndo pola porta da Acibechería.



III
Achado

O achado foi -coma sempre- casual, complementario e indescritible.

Ollade: hai dous grande nomes que aparecen -con razón- nas guías de Compostela: O  Mestre Mateo e Domingos de Andrade.

O Pórtico da Gloria, A “Catedral Vella”, A Berenguela, O Baldaquino... son fitos únicos na arquitectura compostelá, que conforman e danlle xeito á nosa Catedral

(Non prometo nada, máis tentarei facer cadansúa publicación...paga a pena !)

Ocorre que, lendo a letra pequena, sempre atopaba un terceiro nome que, curiosamente, traballa no período renacentista da Catedral de Santiago...

Púlpitos no cruceiro da nave central ?
Sepulcro de dona Mencía de Andrade?
Mecanismo do Botafumeiro ?


IV
JOANES BAUTISTA CELMA

"Joannes Bautista Celma aragonensis pictor, anno Domini MDLXXXIII Compostellae faciebat"


Esta é a súa sinatura, no alicerce do púlpito do Evanxeo.
Parádevos e ollade.
Non hai presa.

Moldeados en bronce -un material escaso e difícil de traballar- uns atlantes  soportan todo o peso da liturxia católica... con elegancia.
...........

Na capela da Azucena atopamos o sepulcro de dona Mencía de Andrade.
Fascinante.
Dona Mencía, deitada,durme coa cabeza reclinada nos coxíns.
O cadelo, vixiante, agarda que esperte a súa dona.
Puro granito, tallado, feito obra de arte intemporal.
...........

Catro anos antes de morrer (1608) púxose co mecanismo do Botafumeiro... que segue ata hoxe!

 “Xa con anterioridade o incensario atopábase bastante deteriorado,ata o punto de que, nun texto capitular de  1602 considerábanse os dispositivos para o seu movemento (polea,argola...)como antigualla .
Entón encárgase a Juan Bautista Celma a restauración do sistema de suspensión, e idea un enxeño a base de poleas que mellora a oscilación.
Tal procedemento  é o que segue vixente nos nosos días”
(1.-  páx.31)


V
Remate

Un ano despois da aparición do libro sobre o Botafumeiro, publícase o Catálogo do Museo da Catedral, que recomendo vivamente.

E fico abraiado (2.-  páx. 88 ).

“De orixe aragonesa, adoitaba definirse como un pintor que funde metais“


Hai un óleo no Museo -unha parte mínima das cinco pezas orixinais-coa súa mostra pictórica: A Resurrección e Adoración do Reis Magos.

Esa grandiosa intelixencia renacentista, que abrangue ás artes e oficios máis notábeis.



VI
Hoxe

E cando saio, obrigado polas obras, cara a Acibechería, tírolle a derradeira foto ó Prior Xoán Vidal que durme eternamente, mentres a cadela agarda e vixía.




No undécimo mes, desde O Confín (dos verdes castros)



(1)  O BOTAFUMEIRO. Estudos e evocacións. Consello da Cultura Galega. Hércules Edicións. A Coruña. 2010 

(2)  MUSEO CATEDRAL DE SANTIAGO. Consorcio de Santiago. Gráficas Garabal. Santiago. 2011