O 17 de maio de 1863 publícase o libro Cantares Gallegos.
A súa autora é Rosalía de Castro.
Unha rapaza de 26 anos, cumpridos en febreiro.
O libro está dedicado a Fernán Caballero:
“Señora:
Por ser mujer y autora de unas novelas hacia las cuales siento la
más profunda simpatía,dedico a usted este pequeño libro.
Sirva él para demostrar a la autora de La Gaviota y de Clemencia
el grande aprecio que le profeso, entre otras cosas, por haberse
apartado algún tanto, en las cortas páginas en que se ocupó de
Galicia, de las vulgares preocupaciones con que se pretende
manchar mi país.
Santiago, 17 de mayo de 1863.
Rosalía de Castro de Murguía”
E no prólogo, en galego como todos os poemas, Rosalía escribe (páx. 4)
“....Cantos, bágoas, queixas, sospiros, seráns, romerías, paisaxes,
devesas, pinares, soidades, ribeiras, costumes, todo aquelo, en
fin, que pola súa forma e colorido é dino de ser cantado(...)
todo esto me atrevín a cantar neste homilde libro pra desir unha
vez siquera i anque sea torpemente, ós que sin razón nin
conocemento algún nos desprezan, que a nosa terra é dina de
alabanzas e que a nosa lingua non é aquela que bastardean e
champurran torpemente nas máis ilustrísimas provincias...”
ou tamén, na páxina 5:
“...lagos, cascadas, torrentes, veigas froridas, valles, montañas, ceos
azues e serenos como os de Italia, horizontes nubrados e
meláncónicos anque sempre hermosos como os tan alabados da
Suiza, ribeiras apacibres e sereniñas, cabos tempestuosos que
aterran e adimiran pola súa xigantesca e xorda cólera, mares
inmensos..¿Que direi máis?.Non hai pruma que poida enumerar
tanto encanto reunido...”
E remata ese prólogo fascinante (lembrade: maio do 1863)
“...¡queira o ceo que outro máis afertunado que eu poida
describir cos seus cores verdadeiros os cuadros encantados que
por aquí se atopan,inda no rincón máis escondido e olvidado, pra
que así, o menos en fama xa que non en proveito, gane e se vexa
con respeto e adimiración merecidas esta infortunada Galicia !”
........................................
Cen anos despois, tres académicos da RAG propuxeron algo revolucionario culturalmente (lembrade: estamos en 1963)
- 1º.- Todos sabemos que o libro rosalián editado en 1863, ten sido a primeira obra maestra con que contóu a Literatura Galega Contemporánea. A súa aparición veu a lle dar prestixio universal á nosa fala como instrumento de creación literaria. Representa, pois, un fito decisivo na historia da renacencia cultural de Galicia.
.........
E o 28 de abril, por unanimidade:
- [...] O secretario deu a coñecer unha interesantísima proposición que subscriben os numerarios señores Fernández del Riego, Gómez Román e Ferro Couselo, en relación coa publicación de "Cantares Gallegos" de Rosalía de Castro, que se cumpre o 17 de maio vindeiro. Na súa vista, a asemblea acordou declarar "Día das Letras Galegas" o 17 de maio de cada ano, a partir do presente que esta Corporación celebrará coa máxima solemnidade, recabando, como se solicita, a colaboración das institucións culturais do país e a de todos os Centros Galegos do mundo para o maior realce de tan sinalada efemérede. [...]
.....................
E, neses azares misteriosos que tanto nos confortan, moitos anos despois, pechamos o círculo da miña Beiramar adolescente.....
“Si a vernos Marica nantronte viñeras”
Eterna Rosalía!
